Fernand Braudel Center, Binghamton University

http://fbc.binghamton.edu/commentr.htm

Koment Numër 117, 15 Korrik 2003

“Kur do të Bjerë Bushi?”

Bushi i ka ditët të numëruara. Ai është në vështirësi të madhe, dhe kjo vështirësi nuk është kalimtare. Indi i justifikimeve për pushtimin e Irakut po shthurret pak e nga pak. Si atij ashtu edhe Blair-it ju desh të tërhiqen prej disa nga deklaratave më tmerrësuese. Armët e famshme të shkatërrimit në masë nuk po gjenden kurrkund. Edhe nëse disa gjenden, të groposura thellë diku, gjithë çdo të provohet është se armët nuk ishin të gatshme për tu përdorur në luftë – dhe sigurisht jo në intervalin e famshëm prej 45 minutash të Tony Blair-it. Tubat e aluminit që u gjendën dolën se ishin pikërisht çfarë Saddam Husseini tha se ato ishin, material për raketa. Lidhjet e supozuara midis Saddam Husseinit dhe Al-Kaedas ishin gjithmonë të dyshimta dhe asnjë evidencë nuk është cituar që ti konfirmojë ato. Bushi ka fajësuar CIA-n tanimë, ndërkohë që kryesuesi Republikan i Komitetit të Informacionit të Senatit po akuzon CIA-n se ajo lëshoi material me qëllim për ta vënë në pozitë të vështirë Presidentin Bush. Hajdutët po dalin në pah.

Shtetet e Bashkuara e përjetuan këtë skenar edhe njëherë më përpara, dhe jo shumë kohë më parë. Presidenti Nixon ia doli mbanë ta mbulonte Watergate-in për një kohë të gjatë, nëse jo plotësisht ndaj vërejtjeve të partiakëve. Por kur Nixoni u përpoq të tregonte me gisht ata që kishin humbur në proçes e sipër (kujtoni John Dean), ata filluan ti nxirrnin të vërtetat. Nixoni ia arriti së rizgjedhuri. Ai ia doli mbanë deri atje. Por në fund, iu desh të jepte dorëheqjen nga presidenca kur akuza të suksesshme u dukën se do ti hapnin rrugë heqjes nga zyra.

Doemos, këto dy situata janë krejt të ndryshme në detaje. Por ka disa ngjashmëri të goditura. Të dyja rastet ndodhën në një kontekst mëdyshjeje ndaj luftës nga ana e opinionit publik Amerikan. Të dyja rastet kishin të bëjnë me presidentë të gatshëm për të përdorur gjithë instrumentat që kishin në dispozicion për të ndjekur politikat e tyre dhe për të frikësuar oponentët. Që të dy kishin përreth persona të sofistikuar në artin e retorikës.. Zëvendës-Presidenti Cheney duhet të ketë marrë mësime në këmbët e Prokurorit të Përgjithshëm të Nixonit, John Mitchell.

Në politikë – politikë botërore, nacionale, ose lokale – ai që është fitues gjen shumë përkrahje. Por shpeshhere përkrahja zhduket sapo fitorja fillon të shndërrohet në humbje. Bushi u premtoi Shteteve të Bashkuara dhe botës një transformim të Irakut, më saktë të Lindjes së Mesme, nëse do të hiqej Saddam Husseini nga pushteti. Por cila është situata në Irak hëpërhë, rreth tre muaj pas rënies ushtarake të rregjimit Irakien? Ditë për ditë ushtarë Amerikanë po vriten në çfarë duket qartë se është një veprimtari guerilase me pasoja. Disa policë Irakienë, të sapo-emëruar nga pushtuesit Amerikanë, kërcënuan se do të jepnin dorëheqje nëse ushtarët Amerikanë nuk do të largoheshin nga stacioni i tyre, për arsye se menduan se jeta e tyre do të ishte në rrezik nëse do të ishin në prani të ushtrisë Amerikane. Me sa duket, ushtarët Amerikanë nuk shihen si mbrojtësit e atyre me të cilët ata bashkëpunojnë, por si një forcë shoqëruese që i vë jetët e tyre në rrezik.

Pushtuesit Amerikanë kanë qënë deri tani të paaftë për të restoruar edhe një minimum elektriciteti në qendrat urbane në Irak. Për të qënë i sinqertë, mua kjo po më mahnit. Çdokush do të mendonte se qeveria e Shteteve të Bashkuara do të ishte në gjendje të grumbullonte inxhinjerët e nevojshëm, të dërgonte pajisjet e duhura, dhe të garantonte mbrojtje të mjaftueshme për inxhinjerët në mënyrë që të risillte elektricitetin brenda një jave ose dy. Shumë e shtrenjtë? Prioritete të tjera? A mendon Amerika se kjo nuk është dhe aq e rëndësishme? Irakienët e zakonshëm mendojnë se është prioriteti numër një dhe po inatosen shumë. Së shpejti, vendi mund të mbushet me nostalgji për rregjimin që Shtetet e Bashkuara e hoqën nga pushteti.

Ndërkohë, në Britaninë e Madhe, aleati heroik i Amerikanëve, Tony Blair, është në telashe serioze sa vjen e më tepër. Konservativët i dhanë karar se ai nuk ia vlen të mbështetet. Liberalët s’e mbështetën asnjëherë. Dhe numri i anëtarëve të parlamentit të Partisë së Punës që janë të paduruar po rritet. Pikërisht në këtë moment, Shtetet e Bashkuara sapo njoftuan se do të gjykojnë gjashtë persona në Gjirin e Guantanamos, dy prej të cilëve janë qytetarë Britanikë. Një stuhi po fermentohet në Britaninë e Madhe ndërmjet juristësh të respektuar të cilët i kundërshtojnë këtyre procedurave të dyshimta, biles edhe illegale. Ata po i kërkojnë Blair-it të bindë Amerikanët që t’ia dorëzojnë këta persona drejtësisë Britanike. Por Blair nuk i premton dot Amerikës se rrëfimet e nxjerra në mungesë të këshillimit legal do të mund të përdoren në gjyqet Britanike. Nuk egziston asnjë mundësi e kollajtë sipas së cilës Shtetet e Bashkuara të mund ta ndihmojnë Blair-in pa rrezikuar gjithë strukturën e ëndrrës së keqe Guantanamo. Në të njëjtën kohë, qeveria Amerikane po has në vështirësi serioze duke u përpjekur të bindë çfarëdo avokati Amerikan që të përfaqësojë mbrojtjen sepse ata këmbëngulin se rregullat janë kundra atyre në mënyra jo legjitime.

Fitorja Amerikane në Irak supozohej se do bënte efekt mbi aleatët kokëfortë – Franca, Gjermania, Rusia – që ata të ndryshonin pozicionet. Nuk është dukur as shenja më e vogël në këtë drejtim. E përse të ndryshojnë? Kur Revista Time (Koha) mbajti një anketë në Europë në Mars, duke pyetur se cili prej të treve – Koreja e Veriut, Iraku, apo Shtetet e Bashkuara – ishte rreziku më i madh për paqen botërore, një 86.9% e paqme tha Shtetet e Bashkuara. Dhe Shtetet e Bashkuara dhe Europa janë në drejtime përplasjeje mbi një sërë çështjesh tregtie. Aty, Amerika ka qënë haptazi në një pozicion të dobët. Organizata Ndërkombëtare e Tregtisë (ONT) po merr vendime kundër Shteteve të Bashkuara në këto çështje. Shumë vende të vegjël po rrefuzojnë pa bërë zë, dhe disa duke bërë zë, ti përkulen këmbënguljes Amerikane për të qënë vendi i vetëm përmbi ligjin ndërkombëtar.

Dhe së fundmi por jo me më pak rëndësi, ekonomia Amerikane nuk po ecën mirë fare. Për më tepër, ka konservativë që po bërtasin se rregjimi i Bushit nuk është konservativ në të vërtetë, sepse ata po e rrisin, jo pakësojnë, rolin e qeverisë. Howard Dean po shkëputet si një kandidat potencial për Demokratët. Dhe edhe nëse ai nuk emërohet, që në të vërtetë ka mundësi të ndodhë, ai ka detyruar tanimë kandidatët e tjerë Demokratikë të “spostohen nga e majta” duke u përpjekur të kapin paksa mbështetje nga ajo që Dean duket se po merr.

A mund ta ndalojë Bushi këtë? Në afatin e shkurtër, ndoshta. Nëse ai kap Saddam Husseinin, kjo do ta ndihmonte. Përsëri, mbetem i mahnitur sesi Shtetet e Bashkuara nuk kanë qënë në gjendje ta bëjnë këtë. Por ndoshta nuk duhet të habitem dhe aq. Osama bin Laden nuk është kapur akoma, i gjallë ose i vdekur, gjatë dy vjetëve që Bushi ka qënë duke e ndjekur. Mullah Omar është akoma i lirë, dhe duket se ai ka qënë së riorganizuari Talibanin.

Përsa i përket skifterëve përreth Bushit, ditën që ra Bagdati, ata filluan të çirreshin për të pushtuar Sirinë. Por gjithë ajo zhurmë sikur është qetësuar tani. As Irani dhe as Koreja e Veriut nuk i kanë ngadalësuar përpjekjet e tyre për të zotëruar armë bërthamore. Në të kundërtën. Ata po i valëvisin haptazi. Dhe Shtetet e Bashkuara po sillen tepër të kujdesshme. Shtetet e Bashkuara duket se nuk kanë as numrin e trupave të mjaftueshëm për të bërë çfarë duhet bërë urgjentisht, përforcimi i pozicionit të tyre në Irak. Ata nuk janë në gjendje të merrem me Iranin ose Korenë e Veriut seriozisht. As iniciativat diplomatike nuk po tregojnë asnjë frut – në Izrael/Palestinë, në Azinë Verilindore, as në Amerikën Latine bile.

Po të isha George Bushi, unë do të isha tejet i shqetësuar. Ndoshta ai nuk është. Krenaria ikën para rënies. Por vë bast se disa nga këshilltarët e tij politikë të zgjuar po kafshojnë thonjtë. Ata ndiheshin shumë të sigurt në vetvete jo shumë kohë më parë. Por anija e shtetit ka hyrë në ujra të ashpra. Mund të mos fundoset menjëherë. Por a do të mbërrijë në breg shëndoshë e mirë? Shanset nuk janë të larta aq sa duhet që ata të buzëqeshin të kënaqur.

Nga Immanuel Wallerstein.

[Copyright nga Immanuel Wallerstein. Të gjitha të drejtat i rezervohen autorit. Lejohet shkarkimi në kompjuter, dërgimi në mënyrë elekronike ose me e-mail tek të tjerët dhe vendosja e këtij teksti në grupe faqesh Interneti pa qëllime fitimprurëse, me kusht që teksti të mbetet i pandryshuar dhe ky shënim mbi të drejtat e autorit i bashkangjitur. Për ta përkthyer ose publikuar këtë tekst në formë të printueshme ose në çfarëdolloj forme tjetër, duke përfshirë faqe Interneti me qëllim fitimprurës e të tjerë, kontaktoni autorin në adresën iwaller@binghamton.edu; fax: 1-607-777-4315.

Këto komente, të publikuara dy herë në muaj, kanë për qëllim të reflektojnë mbi situatën bashkëkohore botërore, parë nga një perspektivë afatgjatë dhe jo nga ajo e kryetitujve ditorë.]

_____

Dërgojani këtë Koment një Kolegu

--------------------------------------------

Lista e Komenteve

Go to Fernand Braudel Center Homepage