Fernand Braudel Center, Binghamton University

http://fbc.binghamton.edu/commentr.htm

Kommentar 228, 1. mars 2008

Kva kan Obama forandre?

Det er no svært sannsynleg, om det ikkje er heilt avgjort enno, at Barack Obama blir presidentkandidat for Demokratane. Og det er svært sannsynleg at han vil vinne kampen med John McCain. Det ser au mest sikkert ut at den demokratiske majoriteten vil vekse både i Senatet og Representanthuset. Slik ser det ut til at Obama vil starte jobben med eit relativt sterkt mandat frå veljarane.

Om ein spør korleis Obama - som kom med i kampen for om lag seks månader sidan som ein ung og usannsynleg vinnar - har vore i stand til å oppnå det, ser svaret klart ut. Han har understreka temaet "forandring" og det ser ut til å ha funne gjenklang hos veljarane, medrekna mange som ikkje har røysta før. Sjølvsagt er forandring eit tvitydig omgrep, og dei som likar det legg ulikt innhald i ordet. Men det ser ut til at "forandring" gir svar til dei mange i Sambandsstatane som er svært uroa over den noverande stoda i landet og i verda. Dei to områda der uroa er størst er krigen i Irak og stoda i økonomien.

Det ser ut til at eit fleirtall av veljarane meiner krigen i Irak er ei hengemyr, og at det var eit mistak å invadere landet. Når det gjeld økonomien, ser det ut til at veljarane seier at den faktiske levestandarden deira har gått ned og at dei er svært redde for at han vil halde fram med det. Så grunnleggande avviser dei hovudargumentasjonen frå Bush-regimet, og legg i stor grad skulda på han for uroa si. Kva for spesifikke forandringar veljarane ønsker seg er mindre klart, men dei ønsker noko.

Obama appellerer til veljarane utanom det at folk vil ha forandring. Det er eit spørsmål om stil. Han seier seg villig til å snakke med alle - med sannsynleg uvennlege krefter internasjonalt, med sannsynleg allierte internasjonalt, og med folk av alle politiske avskyggingar internasjonalt. Det står i kontrast til stadige fråsegner frå Bush om alle dei gruppene Sambandsstatane aldri må "forhandle" med.

Obama appellerer til stil på eit område til. Han seier, om att og om att: "Ja, me kan!" Det er ord lånt frå den legendariske leiaren til dei spansktalande landarbeidarane, Cesar Chavez, som hadde slagordet: "¡Sí, se puede!" Det appellerer spesielt til alle dei som har kjent seg marginaliserte i det politiske systemet i Sambandsstatane, og som finn at det gir dei kraft.

Så no som Obama ser ut til å vere nær å bli president, byrjar det bli mykje diskusjon i avisene, på internett, og i den offentlege debatten om kva for forandringar Obama faktisk har tenkt seg sette i verk. For meg ser det ut til å vere feil spørsmål. Det verkelege spørsmålet er kva slag forandringar Obama kan gjennomføre, eit ganske anna spørsmål.

Obama har ei historie som liberal demokrat som var mot Irakkrigen, og heile tida med eit handlingsmønster til venstre for sentrum, enkelte gonger energisk, enkelte gonger svært forsiktig. Han ønsker sikkert å innføre ein ny stil i Det Kvite Huset. Kor radikalt annleis politikk han vil innføre er langt frå så klart. Men jamvel om ein går ut frå at han er meir radikal enn ein kan sjå på overflata, er spørsmålet framleis: kva kan han gjøre? Presidentar i Sambandsstatane kan utan tvil påverke politikken på viktig vis - George W Bush har prova det - men dei er au fangar på kontoret sitt. Det er derfor verdt å gå gjennom kva for val som finst i utanrikspolitikken, i den økonomiske politikken, og i den mindre avgrensa arenaen me kan kalle kulturpolitikken.

I utanrikspolitikken er det mest brennande og tyngande spørsmålet Midtausten - ikkje bare vis-à-vis Irak, men au med omsyn til Afghanistan, Iran, Pakistan, og Israel/Palestina. Bush har jobba hardt for å binde hendene på etterfølgaren sin. Men Bush har gjort den feilen å tru at USAs politikk i Midtausten primært er i hendene på regjeringa i USA. Eg trur ikkje det er sant lenger. Det er ein virvelvind av krefter i regionen som det ligg langt utanfor den avgrensa makta til regjeringa i Sambandsstatane å styre dit ho vil.

Anti-amerikansk nasjonalisme veks jamt og trutt til enorm styrke i Irak. Taliban kryp tilbake til faktisk makt i Afghanistan, og truar som eit biprodukt med å sprenge Natos funksjon som ein internasjonal styrke. I Pakistan ser det ut til at Sambandsstatane ikkje kan gjøre anna enn å be ei stille bønn om at deira stadig mindre populære venn, Pervez Musharraf, kan ri av stormen. Iranarane har bestemt seg for at dei ganske enkelt kan trasse Sambandsstatane utan å utsette seg for alvorleg fare. Og både Israel og dei palestinske styresmaktene er på stadig meir utrygg grunn, internt og internasjonalt. Condoleezza Rice blir stort sett oversett av alle. Vil Obamas utanriksminister bli behandla annleis?

Om virvelvinden øydelegg Sambandsstatane sin politikk i regionen, jamvel om USA trekk styrkane ut av Irak, vil det føre til at Vest-Europa, Russland, Kina og Latin-Amerika faktisk vil komme nærmare USA, sjølv om dei vil sette pris på ein vennlegare og meir intelligent stil frå Obama? Dei underliggande geopolitiske trendane er mot Sambandsstatane. Obama kan gjøre det betre enn Bush, men kor mykje betre?

Det er ikkje mykje annleis om me ser på stoda i økonomien i Sambandsstatane. Demokratane vil utan tvil føre ein annan skattepolitikk, ein annan helsepolitikk, ein annan miljøpolitikk. Og kanskje dei fattigaste åtti prosenta av befolkninga vil få det betre. Men industrijobbane kjem ikkje tilbake, sjølv om Sambandsstatane torpederer dei nyliberale handelsavtalane sine. På det området er det au ein virvelvind, som kanskje er kraftigare enn den geopolitiske virvelvinden i Midtausten, og Sambandsstatane kan ikkje kontrollere kva han fører med seg.

Det betyr at det er ein arena att der Obama har litt spelerom, den eg lauseleg kalla den kulturelle arenaen. Valkampen hans har mobilisert ei folkeleg kraft som veks i både styrke og autonomi. Det er når folk seier "Ja, me kan". Obama kan ha bidradd til å tenne gnisten, men han er blitt ei sjølvdriven kraft som vil få stor verknad på det han gjør som president. I vid forstand er det ei kraft som vil presse han til venstre som president, både direkte og via verknaden på medlemmer av Kongressen.

Det er svært vanskeleg å seie nøyaktig kor denne krafta vil presse Obama. Men verknaden kan vise seg samanliknbar med makta det såkalla religiøse høgre har hatt over politikken til det republikanske partiet dei siste tretti åra. Martin Luther King Jr sa "Eg har ein draum". Draumen var eit annleis USA med andre prioriteringar, og langt meir egalitært. Om bare delar av ein slik draum blir realisert den neste presidentperioden, vil det sjølvsagt ha langsiktig verknad på den rolla USA spelar, og ønsker spele, i verdssystemet. Det vil ha langsiktig verknad på dei økonomiske strukturane i Sambandsstatane sjølv og i verda.

Forandring er verkeleg mauleg, og potensielt svært positiv forandring. Alt avheng langt mindre av Obama enn av alle oss andre. Men Obama kan - bare kan - gi oss det rommet der "me" i "Ja, me kan" kan presse han og Sambandsstatane.

Immanuel Wallerstein

[Copyright by Immanuel Wallerstein, distributed by Agence Global. For rights and permissions, including translations and posting to non-commercial sites, and contact: rights@agenceglobal.com, 1.336.686.9002 or 1.336.286.6606. Permission is granted to download, forward electronically, or e-mail to others, provided the essay remains intact and the copyright note is displayed. To contact author, write: immanuel.wallerstein@yale.edu.

Disse kommentarene, publisert to ganger i måneden, er ment å være refleksjoner rundt den samtidige verdenssituasjonen, sett, ikke ut fra dagsaktuelle overskrifter men de lange linjer.

_____

Email this Commentary to a colleague

______________________________________________

Go to List of Commentaries

Go to Fernand Braudel Center Homepage